على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
77
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
ابيداد ( abid d ) ا . پ . ظلم و ستم و جفا و بيداد . و امان از ظلم و تعدى و ستم . ابير ( abir ) ا . پ . دول و دلو . و شرارهء آتش . و اشك . و پيراهن . ابير ( obayr ) ا . ع . - مصغر ابرة - سوزن كوچك . ابيرق ( obayreq ) ا . ع . مصغر استبرق . ابيره ( obayreh ) ا خ . ع . مصغر ابراهيم . ابيز ( abiz ) و ابيژ ( abij ) ا . پ . ظرف و آوند . و شرارهء آتش . ابيستن ( abeystan ) ف م . پ . آراستن و آرايش دادن و زينت كردن و پيراستن . ابيش ( abic ) ا . ع . پيراهن عروس و داماد . ابيشم ( abicam ) ا . پ . پيلهء ابريشم . و ابريشم خام . ابىشمار ( abi - com r ) ص . پ . بيشمار و بىحد و بىحساب . ابيض ( abyaz ) ص . پ . سپيد . و ج : بيض . الحديث : اوتيت الكنزين الاحمر و الابيض فالاحمر ملك الشام و الابيض ملك الفارس . و مرد پاك ناموس . و قولهم هذا ابيض منه : اين سپيدتر است از آن شاذّ . و القياس هذا اشد بياض منه . و ا . شمشير . و ا خ . ستارهاى در كنارهء كهكشان . و ابو الابيض ا . : شير . و موت الابيض : مرگ ناگهانى . ابيض ( obayyez ) ا . ع . مصغر اباض . ابيضاض ( ebyez z ) م . ع . ابيض : ابيضاها : سخت سپيد شد . ابيضان ( abyaz ne ) ا ع . بصيغهء تثنيه . دو روز يا دو ماه يق ما رايته منذ ابيضان : نديدم او را مدت دو روز يا دو ماه . و نيز دو رگ در پستان شتر . و الابيضان : شير و آب و نان و آب . و گندم و آب . و پيرى و جوانى . ابيعاء ( abye ' ) ع . ج بيع ( bayye ' ) . ابيق ( abyeq ) ا . پ . رنگ درخشان و شفاف . و هر داروئى كه مويها را بسترد . ابيقر ( obayqer ) ص . ع . آنكه خير در وى نباشد . ابيقع ( obayqe ' ) ا . ع . سال كمباران . ابيكر ( obayker ) ا . ع . مصغر بكر ( bakar ) كه بمعنى بامداد و نگاه باشد . ابيكرانه ( abikar ne ) ص . پ . بيكرانه . ابيل ( abil ) ص . ع . غمگين و اندوهگين . و ا . ملامت و دلگيرى . و مرتاض و مهتر ترسايان ج . آبال و ابل . و رئيس راهبانى كه در مشرق مىباشند . و چوبدستى . و دستهء علف خشك . و هيزم . و ابيل الابيلين يا ابيل الابيليين ا خ . : حضرت عيسى . ابيل ( ebbil ) ا ج . ع . گروه پرندگان و اسبان و شتران . و ص . پىدرپى آيندهء از آنها . ابيلة ( abilat ) ا . ع . دستهء كاه و علف خشك . ابيلة ( obaylat ) ا . ع . - مصغر ابل - شتر كوچك . ابيلى ( obayl ) ا خ . ع . نام زنى . ابيلى ( obayliy ) ا . ع . مرتاض و راهب ترسايان . و زاهد آنان . و مهترشان . ابين ( abyan ) ص . ع . فصيحتر و هو ابين من فلان اى افصح منه و اوضح كلاما . و ا خ . نام مردى از حمير كه عدن منسوب به اوست يق عدن ابين . ابين ( obyan ) ا خ . ع . نام يكى از روات حديث . ابيناء ( abin ' ) ع . ج . بين ( bayyen ) ابيناء ( obyan ' ) و ابينون ( obyanun ) . ا ج . ع . مصغر ابناء يعنى پسران كوچك . ابيو ( abiv ) و ( abeyv ) ا . پ . آبى آسمانگون . و ص . آبى رنگ . ابيورد ( abivard ) ا خ . پ . شهرى از خراسان در دشت خاوران در ما بين فسا و سرخس و موطن حكيم انورى . بواسطهء تاخت و تاز تركمانها اين شهر به كلى ويران شده و اكنون جز اسم چيزى از آن باقى نيست و شهر عشقآباد را روسها در نزديكى خرابههاى اين شهر بنا كردهاند . ابيون ( abyun ) ا . پ . افيون و ترياك . ابيون ( abiyun ) ع . ج ابى . ابيضاض ( ebyiz z ) م . ع . ابياض ابيضاضا : سخت سپيد گرديد . ابى يهميا ( abi - yahmi ) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - تشنج و تقلص و مغص و پيچ . اپار ( ep r ) ا . پ . آويشن كوهى . و حاشا . اپاره ( ap re ) س . پ . منبسط و مسطح . و ساده و بسيط . اپدر ( apedar ) م ف . پ . اينجا . و اينك . اپرا ( apr ) ا . پ . بلغت زند خاك و تراب . و قالب گلى . اپراهام ( epr h m ) ا خ . پ . بلغت زند ابراهيم . اپرخيده ( aparxide ) ص . پ . صريح و واضح و بدون رمز و ايما و اشاره . و بدون كاهش . اپرناك ( aporn k ) ص . پ . بلغت زند نوچه و جوان . وا . تركها و مردمان ترك . اپرنداخ ( aprand x ) ا . پ . تيماج و سختيان . اپرواز ( aparv z ) ا . پ . طيران پرواز . اپرويز ( aparveyz ) و ( aparviz ) ا خ . پ . پرويز . و ص . فاتح و مجلل و مظفر و